تکانشگری چیست و چه راهکارهایی برای درمان و کاهش آن وجود دارد

تکانشگری چیست و چه راهکارهایی برای درمان و کاهش آن وجود دارد

واکنش ناگهانی و عدم توجه به نتیجه رفتار می تواند مشکلات زیادی را برای فرد ایجاد نمایید، این موضوع در سطح آسیب شناختی مورد بررسی قرار می گیرد و به عنوان یک مشکل مطرح می باشد، به طوری که یکی از صفات اصلی موجود در اختلال شخصیت مرزی تکانشگری می باشد. به دلیل مهم بودن موضوع در این بخش از پایگاه دانش برنا اندیشان تصمیم داریم تا مقاله ای با عنوان تکانشگری چیست و چه راهکارهایی برای درمان و کاهش آن وجود دارد را در اختیار شما علاقه مندان به علم روانشناسی قرار دهیم، پس تا انتهای مقاله تکانشگری چیست با گروه تخصصی برنا اندیشان همراه باشید.

تکانشگری چیست و چه راهکارهایی برای درمان و کاهش آن وجود دارد

در مقاله تکانشگری چیست به طور کامل رفتار تکانشی را مورد بررسی قرار خواهیم داد و روش های تشخیص و درمان آن را به صوت تخصصی بیان می کنیم.

تکانشگری چیست؟

تکانشگری یا یک رفتار تکانشی به طور کلی به عنوان اقداماتی بدون توجه به نتیجه آن تعریف می شود که تصور ضعیف، ابراز سریع، غیر ضروری، مخاطره آمیز و عدم تناسب با شرایط. تکانشگری با نتایج نامطلوب و نه مطلوب همراه است.

اگرچه تکانشگری منحصر به افراد مبتلا به اختلال شخصیت مرزی (BPD) نیست، اما اگر مبتلا به BPD باشید، ممکن است خود را در تلاش برای مدیریت رفتارهای تکانشی ببینید. از تصمیم گیری عجولانه گرفته تا درگیری، تکانشگری می تواند به خود و اطرافیان آسیب برساند. علاوه بر تضعیف روابط و احساس کلی سلامتی شما، رفتارهای تکانشی همچنین در صورت عدم کنترل می توانند به آسیب های مالی و حقوقی منجر شوند.برای مطالعه بیشتر به مقاله آشنایی کامل با اختلال شخصیت مرزی مراجعه فرمایید.

خوشبختانه روش های درمانی وجود دارد که می تواند به کنترل تکانشگری کمک کند ،از جمله روان درمانی، آموزش ذهن آگاهی و درمان های دارویی.

مشخصات

طبق راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات ذهنی (DSM-5)، رفتارهای تکانشی از ویژگی های برجسته BPD است.

افرادی که تکانشی هستند معمولاً به شرح زیر توصیف می شوند :

  • واکنشی عمل کردن
  • عدم توجه به نتیجه عمل تکانشی
  • غیر قابل پیش بینی
  • ناپایدار

در حقیقت این بی ثباتی است که BPD را به عنوان یک اختلال به بهترین وجه توصیف می کند. افراد مبتلا به BPD معمولاً با احساس ناکافی بودن که با احساسات و رفتارهای ناپایدار و روابط ناپایدار بروز می کند مبارزه می کنند. آنها ممکن است به سرعت به هر چیزی که جزئی تلقی شود بپردازند و اغلب قادر به تشخیص افکار غیر منطقی یا احساسی نیستند.برای آشنایی با روش درمان به کارگاه روانشناسی درمان دیالکتیک مراجعه فرمایید.

از نظر روانشناختی، رفتارهای تکانشی ذاتاً یا از نظر مقیاس یا خطر، بالقوه نامناسب هستند. فرد مبتلا به BPD احتمالاً عواقب احتمالی را در نظر نمی گیرد و معمولاً به عنوان وسیله ای برای کنار آمدن با خود به خودآزاری (مانند پرخوری یا نوشیدن زیاد) روی می آورد.

با این حال رفتارهای تکانشی به خودی خود تشخیص اختلال شخصیت مرزی نیستند. تنها در مواردی که رفتار فراگیر، مخرب و اختلال در توانایی فرد برای عملکرد طبیعی وجود دارد تشخیص BPD در نظر گرفته می شود.

تکانشگری را نباید با رفتار اجباری اشتباه گرفت، در صورتی که شخص تشخیص می دهد این رفتار غیرطبیعی است اما نمی تواند جلوی آن را بگیرد با تکانشگری، فرد بدون تشخیص ذاتی بودن غیرطبیعی بودن رفتار عمل خواهد کرد.

تشخیص

هیچ آزمایش واحدی نمی تواند تأیید کند که آیا رفتار تکانشی نتیجه BPD یا برخی شرایط دیگر است. در صورت مشکوک بودن به BPD، پزشک معاینه روانشناختی را برای تعیین سازگاری بدن علائم با BPD انجام می دهد که در DSM-5 آمده است.

برای این منظور فرد باید دو معیار اصلی تشخیص اختلال را داشته باشد :

اختلال در عملکرد شخصیت، چه از نظر خودپنداری ضعیف و خودانتقادی یا بی ثباتی اهداف، آرزوها، ارزش ها یا برنامه های شغلی.

اختلال در عملکرد بین فردی یا از نظر کمبود همدلی (به دلیل نگرش های منفی و حساسیت بیش از حد) یا عدم توانایی در حفظ صمیمیت (به دلیل بی اعتمادی، بی نیازی یا ترس از طرد شدن)

برای تشخیص BPD باید هر دو معیار را رعایت کرد. این یک فرآیند پیچیده است که نیاز به تخصص بالینی دارد و مستعد تشخیص اشتباه است. برای جلوگیری از این امر باید سایر علل احتمالی، اعم از روانی و جسمی بررسی و کنار گذاشته شوند.

تشخیص افتراقی

رفتارهای تکانشی منحصر به BPD نیست آنها همچنین با موارد زیر مرتبط هستند :

دلایل فیزیکی تکانشگری از جمله آسیب مغزی اکتسابی یا بیماری تخریب عصبی مانند بیماری آلزایمر یا بیماری هانتینگتون.

شیدایی دو قطبی غالباً همراه با ابهت و پرت شدن ایده ها (در طی یک دوره جنون حاد، شخص اغلب با اندیشه اندکی در مورد پیامد رفتار خود، تکانشگری را انجام خواهد داد. ولخرجی و رفتارهای جنسی، دو نمونه متداول از تکانشگری مربوط به اختلال دو قطبی است).

اختلال بیش فعالی با کمبود توجه (ADHD)، معروف به بیش فعالی – تکانشی ناشی از ناتوانی کودک در بی حرکت نگه داشتن یا کنترل رفتارهای نامناسب (این عدم کنترل، همراه با تمرکز علاقه ای است که دائماً در حال تغییر است، انگیزشی را تحریک می کند.)

اختلالات استفاده از مواد، گرچه تکانشگری معمولاً تحت تأثیر داروها هنگام میل به مواد مخدر یا هنگام جستجوی فعال مواد مخدر به نمایش در می آید.

اختلال شخصیت ضد اجتماعی (ASPD)، نزدیک به BPD اما تفاوت در این است که یک بی توجهی فراگیر و مداوم به اخلاق، هنجارهای اجتماعی و حقوق و احساسات دیگران وجود دارد.

با اختلال شخصیت مرزی، فرد احساسات شدیدی خواهد داشت که کنترل آنها دشوار است اما در اختلال شخصیت ضد اجتماعی، کمبود عواطف مشخصی وجود دارد.

علل تکانشگری چیست؟

هیچ کس نمی تواند به طور قطعی بگوید که چه عواملی باعث BPD و به طور خاص تر چه عواملی باعث رفتار تکانشی در BPD می شود.

عوامل روانشناسی

برخی شواهد نشان می دهد که BPD در اثر اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) ایجاد می شود، به خصوص اگر این تروما در دوران کودکی رخ داده باشد.

ژنتیک

مطالعات در مورد رفتارهای دوقلوها نشان داده است که ژنتیک ممکن است نقشی بزرگتر از آنچه تصور می شود در BPD داشته باشد. اعتقاد بر این است که یک خطای ژنتیکی در کروموزوم 9 ممکن است با ویژگی های BPD مرتبط باشد، از جمله وراثت پذیری جزئی از حمله تکانشی.

جهش هایی از این دست ممکن است تولید طبیعی سروتونین و دوپامین، انتقال دهنده های عصبی مرتبط با خلق و خو و شناخت را تغییر دهد. بر اساس تحقیقات دانشگاه Vanderbilt در افراد مبتلا به BPD، تکانشگری ممکن است به گیرنده های دوپامین موجود در مغز نیز نزدیک باشد.

اگر این گیرنده ها مختل شوند، به ویژه در لوب پیشانی مغز که وظیفه پردازش تصمیمات منطقی را دارد، ممکن است فرد توانایی کمتری در “فکر کردن به مسائل” قبل از اقدام داشته باشد.

همان گیرنده های معیوب ممکن است توضیح دهند که چرا افراد مبتلا به BPD غالباً احساس خلأ و ویژگی تنفر از خود در افسردگی دارند. بدون داشتن وسیله ای برای دریافت و انتقال موثر سیگنال های دوپامین، فرد کمتر قادر به دستیابی به کنترل خود یا حفظ احساس بهزیستی عاطفی است.

این ترکیب عوامل محیطی، ژنتیکی و فیزیولوژیکی است که احتمالاً طوفان مناسبی را برای ایجاد تکانشگری BPD و BPD ایجاد می کند.

انواع تکانشگری چیست؟

انواع مختلفی از رفتار وجود دارد که می تواند با BPD تکانشی شود و هر موقعیت متفاوت است با این حال، مضامین و سناریوهایی در بین افراد مبتلا به BPD شایع است از جمله:

  • تغییر یا لغو ناگهانی برنامه ها
  • پرخوری یا آشامیدن
  • پاکسازی وسایل برای “شروع دوباره”
  • عوض کردن مداوم تصمیمات
  • تخریب اموال
  • افزایش برخوردها
  • طغیان های مکرر عاطفی
  • ناتوانی در دریافت انتقاد بدون تعرض
  • پیوستن و ترک گروه ها
  • عدم توجه به نتایج
  • رابطه جنسی بی معنی یا خطرناک
  • عذرخواهی بیش از حد
  • اشتراک بیش از حد احساسات
  • هزینه بیش از حد
  • خشونت فیزیکی
  • ترک کار به طور ناگهانی
  • خودزنی
  • تهدید برای آسیب رساندن به خود یا دیگران

رفتار

در حالی که رفتارهای تکانشی می توانند شدید و فراگیر باشند اما اغلب آنها می توانند با درمان با موفقیت کنترل شوند بسیاری از درمان های BPD دارای اجزایی هستند که بطور خاص تکانه را هدف قرار می دهند.

روان درمانی

رفتار درمانی دیالکتیک (DBT) بر روی ایجاد مهارتهایی متمرکز است که رفتارهای تکانشی شما را کاهش می دهد و توانایی تفکر و تأمل قبل از اقدام را افزایش می دهد. با استفاده از مکانیزم های مقابله ای برای کنترل احساسات شدید فرد مبتلا به BPD برای مواجهه با شرایط بدون تقابل بهتر است.

آشنایی کامل با تکانشگری و درمان های رایج

تکانشگری چیست

ذهن آگاهی، مهارتی است که در DBT آموزش داده می شود شما را به ادامه دادن در لحظه ترغیب می کند، که می تواند به شما کمک کند تا نسبت به اعمال خود آگاهی بیشتری داشته باشید بنابراین برای بررسی عواقب رفتار خود وقت می گذارید. تمرین این تکنیک می تواند به شما کمک کند تا وقت لازم را برای تأمل در گزینه های خود اختصاص دهید و به شما این قدرت را می دهد تا تصمیم منطقی تری درباره نحوه پاسخگویی به حوادث اطراف خود بگیرید. مراقبه ذهن آگاهی روشی است که اغلب برای حمایت از آموزش استفاده می شود.برای کسب اطلاعات بیشتر به آموزش کامل آرام سازی و مراقبه مراجعه فرمایید.

دارو

داروهایی مانند مهار کننده های انتخابی جذب مجدد سروتونین (SSRI) که گاهی اوقات با دوز کم داروی ضد روان پریشی همراه هستند نیز می توانند کمک کنند. این امر به ویژه اگر رفتار شما افراطی باشد و خطری برای امنیت شما یا اطرافیانتان باشد بیشتر صدق می کند.

تعدادی از داروها به طور خاص تکانشگری را درمان می کنند، از جمله :

داروهای ضد روان پریشی غیر معمول : Abilify (آریپیپرازول) برای کاهش مشکلات و تکانه های بین فردی دیده می شود.

تثبیت کننده های خلق و خو : لمیکتال (لاموتریژین) ممکن است به کاهش تکانه و عصبانیت کمک کند در حالی که توپاماکس (توپیرامات) ممکن است باعث تکانه، عصبانیت و اضطراب شود.

داروها هنگامی که همراه با روان درمانی با یک درمانگر متخصص BPD استفاده شوند بسیار موثر هستند.

کنار آمدن

علاوه بر رعایت برنامه درمانی و مراجعه به درمانگر مراحلی وجود دارد که می توانید برای کنار آمدن بهتر با تکانه انجام دهید. غالباً، اولین قدم شناسایی رفتارهای تکانشی است که می خواهید تغییر دهید. در مرحله بعدی می توانید یکی از این راهکارها را امتحان کنید وقتی تمایل به انجام یکی از این رفتارها را مشاهده کردید :

یک تحلیل زنجیره ای انجام دهید

به شما امکان می دهد رفتار تکانشی آنچه قبل از رفتار اتفاق افتاده را شناسایی کنید، افکار و احساسات خود را ارزیابی کنید و عواقب آن را در نظر بگیرید.

به یک گروه پشتیبانی بپیوندید

اگر منابعی مانند دوستان حمایتی و خانواده ندارید، عضویت در یک گروه پشتیبانی می تواند در مدیریت رفتارهای تکانشی شما مفید باشد. همچنین به شما این امکان را می دهد که تا جایی که با رفتارهای تکانشی کنار آمده اند، با دیگران در مورد آنچه که برای آنها مفید بوده است صحبت کنید.

رفتارهای تکانشی را با رفتارهای سالم جایگزین کنید

در حالی که تکانشگری ممکن است یک اثر مثبت کوتاه مدت ایجاد کند (به عنوان مثال از بین بردن اضطراب یا ترس) روش های سالم برای مقابله وجود دارد، از جمله رفتن به پیاده روی، روزنامه نگاری، صحبت با یک دوست معتمد یا ملاقات با یک گروه پشتیبانی.

تنفس عمیق را تمرین کنید

تنفس عمیق یکی از راه های کمک به کنترل استرس است که می تواند به شما در تنظیم خلق و خوی و کاهش رفتار تکانشی کمک کند. تمرکز بر روی تنفس شما همچنین می تواند حواس شما را وقتی از اشتیاق برای عمل تکانشی عبور می کنید پرت کند.