در این قسمت از پایگاه دانش برنا اندیشان تصمیم داریم تا در رابطه با یکی از موضوعات مهم و ویژه روانشناسی با عنوان راهکارهای نوین درمان پرخاشگری کودکان به صورت کامل با شما علاقه مندان به مطالب روانشناسی و درمان پرخاشگری گفتگو کنیم.
راهکارهای نوین درمان پرخاشگری کودکان به صورت کامل
در این مقاله راهکارهای نوین درمان پرخاشگری کودکان به صورت کامل مورد بررسی قرار گرفته و سپس به مهارت آموزی خواهیم پرداخت،پس تا انتهای مقاله با ما همراه باشید.
گاهی پرخاشگري توسط کودك تعبیر نامناسب بزرگترها از رفتارهایی است که کودك براي برقراري ارتباط با دیگران انجام میدهد. بطور مثال یک کو دك نوپا ممکن است براي برقراري ارتباط با بچه هاي دیگر آنها را بغل کند، هل بدهد، بزند یا رفتارهایی از این قبیل. این رفتار به دلیل عدم یادگیري کودك براي استفاده از زبان جهت برقراري ارتباط اتفاق می افتد. اگر کوك نتواند بدلیل تاخیر در گفتار یا بدلیل عدم یادگیري استفاده از زبان براي برقراري ارتباط از آن جهت ارتباط با دیگران استفاده کند، مجبور میشود از شیوه هاي فیزیکی براي برقراري ارتباط استفاده کند. اگر کودك تاخیر گفتاري نداشته باشد، به احتمال زیاد والدینی دارد که زیاد حوصله سر و کله زدن با او را ندارند و به محض این که کودك شروع به بهانه گیري میکند، او را به خواسته اش میرسانند و معمولا کودك نیازي به گفتن و حرف زدن در مورد نیازهایش ندارد. نه فقط کودك نوپا، که کودکی که روش استفاده از زبان را براي برقراري ارتباط با دیگران نمیداند، ممکن است رفتارهاي پرخاشگرانه از خود نشان دهد.
براي کودك باید توضیح دهید که تا چه حد میتواند به دیگران نزدیک شود و این که حق زدن یا ناسزا گفتن به هیچ کس اعم از خودتان به عنوان پدر و مادر یا پدربزرگ و مادربزرگ یا دیگر بچه ها را ندارد و در صورت بروز چنین رفتاري حتی اگر شخصی که مورد هجوم کودك قرار گرفته سکوت کند شما این رفتار را نادیده نمی گیرید و مطابق با قواعد مشخص و متناسب با شدت رفتار با او برخورد خواهید کرد. گاهی ممکن است در جمعی باشید که اقوام و نزدیکان اجازه تنبیه شدن کودك را ندهند. در چنین مواقعی تنبیه کودك را زمانی اجرا نمایید که به منزل برگشتید و در اجراي آن اصرار کنید. حتی اگر کودك به شما قول داد که دیگر این رفتار را تکرار نمیکند شما باید ضمن استقبال از این موضوع، تنبیه خود را کاملا اجرا نمایید. صد البته منظور از تنبیه کتک زدن و شیوه هاي خشونت آمیز نیست بلکه منظور محرومیت زمان مند کودك، تعویق در گرفتن پاداش و یا قهر کرن با او بصورت زمان مند است.
شیوه هاي نامناسب فرزندپروري
برخی شیوه هاي فرزندپروري و استفاده نامناسب از تنبیه و تشویق، موجب تقویت خشم و پرخاشگري در فرزندان میشوند. برخی الگوهاي نامناسب رفتاري در خانواده عبارتند از:
1) نشان دادن رفتارهاي پرخاشگرانه از سوي یکی از اعضاي خانواده که موجب الگوسازي این رفتار توسط کودك میشود.
2) تاثیرپذیري از رفتار پرخاشگرانه مشاهده شده در محیط و در رسانه ها
3) تشویق رفتار پرخاشگرانه
4) آزار جسمی
5) نمایش خشونت در رسانه ها
محركهایی که منجر به واکنشهاي خشم میشوند:
- ایجاد محدودیت هاي جسمی و حرکتی کودك خواه به وسیله ي دیگران و یابر اثر ناتوانایی هاي خود او
- جلوگیري از انجام فعالیت هاي درجریان او
- مجموعه اي ازناراحتی هایی که موجب ناکامی کودك میشود.
- قطع فعالیت هاي درحال پیشرفت
- ایراد گرفتن دائم از آنها
- اذیت کردن انها
- مقایسه ي نامناسب بین کودك ودیگران
- سخنرانی ونصایح پی درپی به انان
سه روش اصلی براي مقابله با خشم عبارتند از : بیان، سرکوبی، آرام سازي
الف) بیان خشم –یکی از ساده ترین روش هاي ابراز وجود است، بیان خشم است و نه پرخاشگري –است. فرد باید بتواند بدون آسیب رساندن به دیگران، نظرات و خواسته هاي خود را مطرح کند.
ب) سرکوب –زمانی که بتواند هنگام عصبانیت ،خشم خود را کنترل کند و مانع بروز افکار منفی و مخرب شود و با کمی تامل بر نکات مثبت، جهت جدیدي به این نیروي درونی خود بدهد، موجبات سرکوب خشم را بوجود آورده است
ج) آرام سازي
روش هاي جلوگیري از خشم:
الف) تنفس عمیق ب) تکرار کلماتی مثل (سخت گیري) (خونسرد باش) پ) تصور و تجسم موقعیت هاي آرامش بخش ت) ورزش و نرمش هاي سبک و ساده مثل یوگا
بازسازي شناختی
فرد تندخو باید سعی کند به تدریج نحوه نگرش خود را تغییر دهد.
حل مسئله
ارتباط بهتر
رفتار هاي طنز و شوخ طبعانه
تغییر محیط
پیشنهاد ویژه : کارگاه آموزش چگونه خشم خود را مدیریت کنیم
خانه اي با هیجانات سالم
چنانچه هدف شما آگاهی بیش تر از احساسات فرزندتان است و قصد دارید روش هاي سالم برون ریزي خشم خود را کنترل کرده، رفتار خود را الگویی براي فرزندتان قرار دهید:
1. علت خشم خود را پیدا کنید.
2. تا 10 بشمارید.
3. اجازه دهید فرزندتان احساسات خودش را براي شما شرح دهد.
4. عصبانیت خود را فراموش کنید.
5. مدتی به پیاده روي و قوم زدن بپردازید.
6. به کودکان کمک کنید تا احساس خشم را در خود بشناسد و دریابند که رفتار افراد نشآت گرفته از احساسات درونی آنهاست.
7. انعطاف پذیري باشید.
8. به کودکان حق بدهید که در مواردي عصبانی شوند، اما رفتارهاي خشونت آمیز را بپذیرند.
9. چنانچه کار خطا و اشتباهی انجام دادید، عذرخواهی کنید.
10. خود را جاي فرزندتان قرار دهید و از دید او به موقعیت نگاه کنید.
11. شیوه هاي مسالمت آمیز بیان خشم را به فرزندتان بیاموزید.
پس از کشف علل بروز خشم در کودکان می توان در قسمت راهکارهای نوین درمان پرخاشگری کودکان به صورت کامل به مهارت آموزی کودکان بپردازید.
همواره به خاطر داشته باشید:
علت اصلی عصبانیت ناکامی است.
پرخاشگري ناشی از احساس ضعف و درماندگی است.
چنانچه هر یک از والدین و یا سایر اعضا خانواده نتواند خشم خود را با روش هاي غیر پرخاشگرانه ابراز دارند، کودکان نیز شانسی براي یادگیري این مهارت نخواهند داشت. والدین می توانند پرخاشگري کودك را به وسیله ابراز توجه، رسیدگی به کودك و آموختن شیوه هاي سالم و قابل قبول رسیدن به هدف، کاهش داده، باعث آرامش و ارتقاء توانایی درونی او شوند.
عموما پرخاشگري در کودکان زیر پنج سال بصورت امري عادي و معمولی دیده میشود و این براي والدینی که با آن روبرو میشوند سخت و گاهی غیر قابل تحمل است. درسنین پیش از دبستان کودکان بطور معمول هنوز نمی دانند که چگونه باید با یکدیگر تعامل کرده و کنار بیایند پس به هنگام بازي ممکن است؛ بر سر هر چیز دیگري با یکدیگر درگیر شوند و اعمال خشونت آمیزي ازخود نشان دهند. دلایل پرخاشگري در کودکان بشرح زیر میباشد:
-بروز ترس درکودکان: گاهی اوقات دلیل پرخاشگري کودکان درترسهایشان نهفته است. زمانیکه کودکان از نزدیکانش احساس طرد شدگی میکنند ممکن است، این حس خود را با عصبانیت نشان دهند.
-ناتوانی درانجام کارهایی که به آنها محول میشود یا خودشان میخواهند انجام دهند: کودکان زیر 5 سالی که هنوز درحال مهارت آموختن است; ممکن است؛ کاري را بدون کمک دیگران نتوانند انجام دهند و این حس ناتوانی باعث بروز خشم و پرخاشگري درکودکان میگردد.
-خستگی و یا گرسنگی کودکان: برخی مواقع تنها علت عصبانیت کودکان خستگی و گرسنگی میباشد. آنها نمیدانند در این زمان چه باید بکنند بنابراین با دعوا، خشم و داد و فریاد احساساست خودشان را بروز میدهند.
چیزي که در این زمینه اهمیت دارد این است،که،کودکان بمرور زمان و باپیشرفت مهارتهاي کلامی میتوانند بر خشم خود غلبه؛کرده و در 5 سالگی مهارتهاي کلامی آنها تا حد زیادي پیشرفت میکند و با گذشت زمان کودکان یاد میگیرندکه بجايِ داد و فریاد و پرخاشگري از کلمات و حرف زدن به منظور حلِ مسایلشان استفاده نمایند. به؛ آنها بیاموزید که، از طریق حرف زدن و بحث درباره مساله و مشکلشان نتیجه بهتري میتوان گرفت تا بواسطه پرخاشگري و اعمال خشونت آمیز .
از کودکان خود بخواهید درمقابل رفتارهاي پرخاشگري خودشان حتماً معذرت خواهی کنند، حتی اگر مجبور باشید خودتان آنها را نزد فرد آسیب دیده ببرید و تا زمانیکه، عذرخواهی کنند، صبر کنید.
روشهایی براي درمان پرخاشگري کودکان
راهکارهای نوین درمان پرخاشگری کودکان به صورت کامل در ذیل توضیح داده می شود:
1) محدودیت هایی براي کنترل پرخاشگري وضع کنید و آنها را به اطلاع کودك برسانید .
2) مدل هاي پرخاشگري را به حداقل برسانید. می توانید از راهکارهاي زیر استفاده کنید:
الف) ساعاتی را که کودك فیلم هاي خشونت آمیز تلویزیونی می بیند، محدود کنید .
ب)فیلم ها، تصاویر و روزنامه کودك را به دقت انتخاب کنید .
ج) الگوهایی را در اختیار کودك بگذارید که پرخاشگرانه نباشند.
3) ح)همراه کودك برنامه هاي تلویزیونی را ببینید و صحنه پرخاشگرانه آن را تفسیر کنید .
4) همدلی را افزایش دهید. آگاهی کودك را نسبت به رنجی که بر اثر پرخاشگري او در افراد یا حیوانات به وجود می آید، افزایش دهید .
5) رفتارهایی را که مغایر با رفتار پرخاشگرانه است، تقویت کنید .
6) به جاي کودك پرخاشگر، به کودکی که به وي پرخاش شده توجه کنید .
7) نحوه ي ارتباط کودك را با افرادي که با او زندگی می کنند، مورد بررسی قرار دهید .
8) اگر قرار است کودك به دلیل رفتار خشونت آمیزش تنبیه شود، بهتر است به طریقی باشد که منجر به حمله انتقامی و تلافی جویانه از طرف کودك نشود .
9) فرصت تخلیه هیجانات را براي کودك فراهم کنید .
10) مباحث گروهی یا خانوادگی را که تأکید بر همکاري با دیگران دارد، به کار گیرید .
11) همکاري، مسئولیت و پیگیري مسائل مورد علاقه را با دادن مسئولیت به کودکان تشویق کنید .
12) براي مهار رِفتار کودکان، فنون محروم سازي ممکن است تا حدودي مفید واقع شود. بنابراین رفتارهاي پسندیده را به وضوح تشریح کنید و پاداش ها و کیفرهاي آنها را بیان نمایید .
13) فعالیت هاي ساعتی او را در صورت امکان با شرکت کودکی دیگر طراحی کنید .
14) از تنبیهات بدنی پرهیز کنید .
15) علت رفتار پرخاشگرانه وي را بیابید .
16) ثبت وقایع روزانه، بازي درمانی، بازي هاي جالب، جمله سازي و گوش دادن فعال ممکن است به عنوان کمکی در جهت درك کودکان خشن به کار گرفته شود .
17) به کودك بفهمانید که با هر رفتار خشونت آمیز، خود را از شما بیشتر دور می کند .
18) از کودك پرخاشگر بخواهید الگوي مطلوبی براي خود بیابد و فهرستی از رفتارهاي الگو را در کوتاه مدت اجرا نماید .
19) با کودك قرارداد رفتاري ببندید تا براي رفتارهاي مطلوبش جایزه دریافت کند و نتیجه اعمال نامطلوبش را ببیند.
معرفی یار مهربان
کتاب کاهش لجبازی و پرخاشگری کودکان با روش شناختی رفتاری(قصه درمانی و بازی درمانی)
نویسنده: لیلا ذوالقدرنیا
تهیه و تنظیم: میترا نمازی
کارشناس ارشد روانشناسی بالینی
آیا این محتوا برای شما مفید بود؟
با حمایت مالی خود به ما در تولید محتوای بهتر کمک کنید.
