بیماری پارکینسون چیست و چه نشانه هایی دارد

در این بخش از پایگاه دانش برنا اندیشان تصمیم داریم تا در ارتباط با یکی از بیماری هایی که بسیار مهم بوده و زندگی فرد مبتلا شده را تحت الشعاع قرار می دهد با عنوان بیماری پارکینسون چیست و چه نشانه هایی دارد را مورد بررسی قرار دهیم.

بیماری پارکینسون چیست و چه نشانه هایی دارد

در مقاله بیماری پارکینسون چیست و چه نشانه هایی دارد شما علاقه مندان به مباحث پزشکی و بیماری ها به طور کامل با این بیماری آشنا شده و همچنین علایم آن را خواهید شناخت و روش های صحیح برخورد با افرادی که این بیماری را دارند را نیز خواهید آموخت.

بيماري پاركينسون چیست

شیوع: بيماري پاركينسون از گروه بيماريهاي سيستم اكستراپيراميدال و پيشرونده حركتي است كه اولين بار توسط جيمز پاركينسون ،در سال 1817 شرح داده شد. نشانه هاي اين بيماري از سن 55 سالگي پديدار و عمدتا در سن 55 ،  60 سالگی اغلب در دهه ششم بروز مي كند .بيماري قبل از 20 سالگي نادر است و اگر اين بيماري در سنين جواني ايجاد شود تحت عنوان پارکينسون جوانان گفته مي شود كه مي تواند علل متفاوت از قبيل بيماري ويلسون، بيماري هانتيگتون و … داشته باشد .تشخيص اغلب پس از 60 سالگي گذاشته مي شود.

گرچه پارکينسون كشنده به نظر نمي رسد وليكن دژنراسيون ساختارهاي نورولوژيک مختلف به شدت كاركرد هاي فرد را آسيب مي زند و ممكن است فرد 20 تا 30 سال با كاهش پيشرونده حركتي زندگي كند كه در نهايت نياز به مراقبت ويژه دارد. اين بيماران اغلب در معرض خطر پنوموني هستند كه مي تواند كشنده باشد.

سه نشانه كلاسيک همراه با پارکينسون مشاهده مي شود:

•  ترمور
• اسپاسم
• كندي حركتي

اتیولوژي پارکینسون

علت بيماري پاركينسون هنوز بطور واضح مشخص نيست ولي فاكتورهاي متعددي از جمله فاكتورهاي ژنتيک، توكسين هاي سموم با منشا خارجی و يا فاكتورهاي با منشا داخلی را مطرح كرده اند.

فاكتورهاي ژنتیك

اگر چه وجود تاريخچه مثبت فاميلي بعنوان فاکتورهای خطر مي باشد ،اما علامت ژنتيكي مشخصي هنوز يافت نشده و در مطالعه

دوقلوها مدركي تاييد كننده وجود ردپاي ژنتيک گزارش نشده است. كارهاي معمول ژنتيكي جهش ژن خاصي را در كروموزوم 4

نشان داده است، كه اين خود به عنوان عاملي اتفالي در نمونه هاي اسپوراديک مي باشد. كساني كه در سابقه خانوادگي خود اين

بيماري را دارند در خطر هستند اما علامت ژنتيكي خاصی براي آن روشن نشده است. مطالعات توام به طور منحصر به فرد يک

فاكتور ژنتيک را به عنوان پارکينسون معين كرده است. بررسي ژنتيک بر جهش ژنتيكي خاص كروموزوم 4 به پارکينسون خانوادگی اشاره دارد ولي اينكه آيا اين جهش ژنتيكي فاكتور اصلي ابتلا به پارکينسون به طور پراكنده است يا خير هنوز نا شناخته است. جهش ژن باعث كد گذاري يک پروتئين خاص مي شود كه مربوط به پارکينسون است.

---

پیشنهاد ویژه : کارگاه روانشناسی تغییر رفتار در بزرگسالان

---

فاكتورهاي محیطي

يكي از دلايل بروز پارکينسون استفاده از مواد اعتيادآور ناخالص مي باشد بطوريكه در بيماران معتاد ناركوتيک .با منشا خارجی توليد کننده آن، متیل فنیل، تترا هیدروپیرادین مشاهده گردید که پس از مصرف متیل فنیل تتراهید روپريدين بسياري از علائم پاركينسونيسم مانند خشكی صورت را نشان مي دهند.مكانيسم آن به اين صورت است كه ثابت شده كه بعضی از مواد مانند متیل فنیل تتراهید روپریدین با تولید رادیکال آزاد می تواند باعث از بین بردن نرونهای پیگمانته در جسم سیاه و پارکینسونیسم شود.

مواد سمي ديگر منگنز و حلالهاي هيدروكربن هستند كه موجب صدمات منتشر نورولوژيک و بازال گانگليا مي شود.

عادات تغذیه اي در بیماری پارکینسون

مصرف زياد چربيهاي حيواني عامل خطر زا براي پارکينسون است در حاليكه بر عكس مصرف حبوبات آجيل و سيب زميني و

سبزيجات و گوجه فرنگي اين امكان را كمتر مي سازد .

نكته :بهر حال دو عامل فاكتور محيطي و ژنتيكي دو عامل مهم هستند اگر چه بيشتر علت پارکينسون را ايديوپاتيک گويند.

علائم كلینیكي بیماری پارکینسون چیست

بيماري پاركينسون بيماري ای است كه غالبا بي سر و صدا و موذيانه شروع مي شود، بطوري كه تشخيص اوليه آن ممكن است مشكل باشد و بيمار فقط از مختصري كندي حركت يا سفتي و صداي مونوتون شكايت داشته باشند كه اين علائم را به سن بيمار نسبت دهند و يا اينكه بيمار از درد و خستگي پذيري و گرفتگي و درد شانه و گردن شكايت داشته باشد كه مدتها تحت عنوان استئوآرتريت و يا افسردگي درمان گردد .ولي به هر حال با گذشت زمان بيماري آشكار مي گردد. از خصوصيات پارکينسون اختلال در كاركردهاي حركتي ارادي و غير ارادي است .

اختلال در راه رفتن

در ابتدا ممكن است راه رفتن بيمار كاملاً طبيعي باشد اما وقتي بيماري پيشرفت مي كند تغيير در طول گامها و سرعت راه رفتن رخ مي دهد. اختلال در راه رفتن در سرتاسر دوره بيماري ديده مي شود .نوع راه رفتن در بيمار پارکينسون به فرم راه رفتن پارکينسونی مي باشد خصوصيت آن عبارت است از:

1. در حين راه رفتن از طول گامها كاسته مي شود.
2. در حين راه رفتن سرعت اندكي افزايش مي يابد.
3. كاهش حركات نوساني بازوها در طي راه رفتن قابل توجه است (فقدان جنبش متقابل)
4. عدم حركات چرخشي در تنه
5. اختلال ديگر حركتي مرتبط با راه رفتن پديده يخ زدن است .
6. مشكل در شروع راه رفتن

شکل راه رفتن پارکينسونی

بلاک حرکتی یا علامت یخ زدن

بنا به تعريف اين پديده به عدم توانايي در انجام حركات و فعاليت ها بطور گذرا اطلاق مي شود كه گاها در بيماران پاركينسوني مشاهده مي گردد. اين حالت بيشتر در پاها در هنگام راه رفتن ظاهر مي شود طوري كه بيمار به مدت چند لحظه قادر به ادامه حركت نيست مانند اينكه به زمين چسبيده باشد ،اين حالت مي تواند در پلک ها به صورت ناتواني در باز كردن پلک و يا مهار عضله بالا برنده پلک ظاهر گردد. حتي در هنگام سخن گفتن بصورت تکرار غير ارادی ديده شود.

حالت يخ زدگی بطور ناگهاني اتفاق مي افتد و گذرا است و معمولاً بيش از چند ثانيه طول نمي كشد. زمانی که يخ زدگی رخ مي دهد فرد از حركت باز مي ايستد يا الگو حركتي را تغيير مي دهد. راه رفتن يخی مي تواند در طي تلاش بيمار براي تغيير جهت ها يا نزديک شدن به يک راهرو يا يک نردبان ديده شود.

يخ زدگی در طي كارهاي حركتي چون نوشتن، مسوان زدن و صحبت كردن نيز میتواند رخ دهد. تركيبي از اختلالات رفلكس پوسچرال و پديده يخ زدگی در بيماران بسيار ناتوان كننده است به طوري كه وقتي اين بيماران بطور ناگهاني در هنگام راه رفتن متوقف مي شوند ممكن است سقوط نمايند و موجب شكستگي لگن و يا حتي ضربه به سر و هماتوم ساب دورال شود.

افسردگي

تقريبا 50 % بيماران پارکينسون افسردگي را نشان مي دهند كه منحصراً واكنشی به شدت علائم يا ماهيت مزمن بيماري نيست و بايستي بطور مجزا درمان شوند. افسردگي در پارکينسون به نظر مي رسد به نقص توليد کننده سروتونين مرتبط شود كه مشابه با بيماران افسرده بدون پارکينسون است .خصوصيت پيچيده افسردگي كاهش در بيانات چهره اي صورت است كه بدليل کندی حرکت است. اختلالات روان پزشكي ديگر شامل سايكوز و توهمات متعدد است كه علائم بيمار را بدتر مي كند .

ماسكه شدن صورت و كاهش بیانات چهره اي

كاهش بيان چهره ،صورت ماسكه و كاهش در بيان خود بخودي صورت از خصوصيات پارکينسون است .ابتدا كاهش در حركات صورت يكطرفه است اما با پيشرفت بيماري اين علامت در هر دو طرف صورت مشاهده مي گردد. كاهش تعداد پلک زدن در دقیقه و صورت ماسكه مي تواند به عنوان علائم اوليه جلب توجه نمايد .اين بيماران بدليل خجالت از ماسكه بودن صورت و كاهش بيانات چهره اي حضور اجتماعي خود را محدود مي كنند.

علاوه بر علائم اصلي علائم ديگري نيز در بيماران پاركينسوني ظاهر مي شود كه مي تواند در تشخيص كمک كننده باشد.

وضعیت ذهني و اختلالات شناختي

توانايي هاي ذهني و شناختي تقريبا در طي مرحله اوليه پارکينسون طبيعي است اما درک بينايي فضايی اغلب دچار اختلال مي گردد. آسيب هاي شناختي بعنوان اختلالي شايع بيشتر شامل مهارتهاي سطوح بالاتر است به طوري كه بيمار قادر به انتقال توجه به محركات مختلف نمي باشد و كارهايي كه به صورت مرحله اي است براي آنها آسان تر است.

رانندگي چالشي خاص براي آنان است چون نيازمند پردازش همزمان چندين نوع اطلاعات و محرک حركتي است. بعضي امور شخصي مثل مسوانک زدن ،مراحل آشكاري دارد كه مي توان دنبال كرد. از علائم ديگر مرتبط با پارکينسون زوال عمل يا دمانس است كه در 20 و 15 % بيماران بوجود مي آيد و شيوع آن در پارکينسون 10 برابر بيشتر از گروه همسالان است. گرچه در بيماراني كه شروع بيماري در آنها زودتر بوده مشاهده نميشود اما در يک سوم بيماران بالاي 70 سال گزارش شده است.

ریز نویسی

ممكن است دست خط بيمار بسيار كوچک شود، با لغت هايي كه به هم نزديک هستند. اين تغييرها در دست خط، ريز نويسی ناميده مي شود. همچنين ممكن است وقتي نيازمند نوشتن به مدت طولاني است از انقباض عضلاني شكايت داشته باشد. اگر از بيمار مي خواهيم كه با سرعت دست درگير را باز و بسته كند ممكن است مقداری دشواری در انجام حرکت مشاهده كنيم.

اختلالات ادرار و مدفوع در بیماری پارکینسون چیست

بيمار مبتلا به پارکينسون ممكن است مشكل روده و مثانه داشته باشد. با كاهش حركات روده يبوست بوجود مي آيد. اغلب بيماران به تكرر ادرار و فوريت دفع آن اشاره مي كند.

مراحل بیماری پارکینسون چیست

مرحله1:  درگيري يک طرفه را در لرزش دست به طور ويژه نشان مي دهد.اما نقص در توانايي هاي عملكردي را گزارش نمي كند. در طي اين مرحله دست خط بيمار ريز مي شود و حروف به هم چسبانده مي شود اين تغيير در دست خط بعنوان ميکروگرافی شناخته مي شود همچنين بيمار ممكن است پس از نوشتن به مدت طولاني از كرامپ عضلات شكايت كند .

وقتي از بيمار خواسته مي شود كه دستهايش را سريعا باز و بسته كند ريجيديتي جزئي در دست درگير ظاهر ميشود.

مرحله2: پيشرفت علائم قابل توجه است و در اين مرحله فرد اختلال حركتي دوطرفه دارد.روند پارکينسون متغير است اما اين مرحله يک تا 2 سال بعد از تشخيص اوليه ظاهر مي شود. اگر چه ترمور يا ريجيديتي ممكن است دو طرفه ديده شود،بيمار هنوز در فعاليتهای روزمره زندگی مستقل و براحتي تحرک دارد .پوسچر كمي خميده مي گردد و فلکشن در زانو و هيپ بوجود مي آيد.

مرحله 3: كاهش واكنشهاي تعادلي و رايتينگ  و اختلال در تعادل موجب اشكال در اجراي كارهاي روزمره ايي كه نياز به ايستادن

دارد مانند حمام کردن و تهيه غذا مي شود.

مرحله4 : آسيب جدي به كنترل حركتي و در نتيجه در اجراي پارکينسون (فعاليتهاي بهداشتي ،غذا خوردن و لباس پوشيدن )اما هنوز هم قادر به تحرک و راه رفتن مي باشد.

مرحله 5: مرحله پاياني پارکينسون است كه بيمار كاملاً به ويلچر يا تخت و به ديگران براي فعاليت هاي مراقبت از خود وابسته مي شود.

ميزان پيشرفت از طريق اين مراحل از شخص به شخصي ديگر متغير است اما پارکينسون بيماري پيشرونده آرام است.

معرفی یار مهربان

کتاب پارکینسون

نویسنده: جان پیرس

ترجمه: فرهاد همت خواه

تهیه و تنظیم: میترا نمازی

کارشناس ارشد روان شناسی بالینی