در این بخش از برنا اندیشان تصمیم داریم تا در مورد یکی از چهرههای تأثیرگذار حوزهی روانشناسی ایران، سرکار خانم دکتر رویا آفتاب، با شما صحبت کنیم؛ زنی که مسیر حرفهایاش را از دل کتابها و کلاسهای درس به سمت اتاق مشاوره، دانشگاه و میدان پژوهش کشانده است.
اگر به دنبال شناخت دقیقتر مسیر علمی، دستاوردهای پژوهشی و فعالیتهای اجرایی دکتر رویا آفتاب هستید، این نوشتار را تا انتها همراه ما بمانید تا تصویری روشن، مستند و جذاب از این متخصص برجستهی روانشناسی به دست آورید.
آشنایی با دکتر رویا آفتاب؛ روانشناسی که با پژوهش زندگی میکند
دکتر رویا آفتاب، متولد دوم آبانماه سال ۱۳۶۷، از همان سالهای نخست تحصیل، دلبستگی عمیقی به شناخت پیچیدگیهای ذهن و رفتار انسان داشت.
این علاقه، او را قدمبهقدم از دوران کارشناسی تا دکتری تخصصی روانشناسی همراهی کرد و امروز نام او بهعنوان روانشناسی فعال در حوزهی درمان، تدریس دانشگاهی و پژوهش علمی شناخته میشود.
دکتر آفتاب هماکنون در شهریار به فعالیت بالینی، آموزشی و پژوهشی مشغول است و از طریق صفحهی اینستاگرام تخصصی خود با نام کاربری DR.royaaftab_psychologist نیز با مخاطبان و مراجعان خود در ارتباط است.
آنچه دکتر آفتاب را از بسیاری از همرشتهایهایش متمایز میکند، ترکیب نادر میان توانایی درمانی، تسلط پژوهشی و تجربهی طولانی تدریس در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد است؛ ترکیبی که کمتر در یک فرد بهطور همزمان دیده میشود.
مسیر تحصیلی؛ از رتبههای برتر کنکور تا دکتری تخصصی
مسیر علمی دکتر رویا آفتاب، داستانی از پشتکار و پیشرفت پیوسته است:
او در آزمون کارشناسی ارشد رشتهی روانشناسی شخصیت، موفق به کسب رتبهی چهارم کشوری شد؛ موفقیتی که نشان از تسلط علمی بالای او در همان سالهای ابتدایی مسیر تحصیلی داشت.
این موفقیت را در آزمون دکتری تخصصی روانشناسی عمومی نیز تکرار کرد و با کسب رتبهی بیستودوم کشوری، راه خود را به سمت بالاترین مقطع تحصیلی این رشته هموار ساخت.
کارشناسی ارشد روانشناسی شخصیت را در سال ۱۳۹۳ از دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج به پایان رساند.
دکتری تخصصی روانشناسی را در سال ۱۳۹۸ از همان دانشگاه دریافت کرد.
پایاننامهها و رسالهی او در طول این مسیر، همگی با نمرات بسیار بالا (از جمله نمرهی کامل ۲۰) به تصویب رسیدند؛ نکتهای که بهروشنی از دقت علمی و عمق پژوهشی او حکایت دارد. موضوع رسالهی دکتری او، یعنی «الگوی ساختاری پیشبینی اندیشهپردازی خودکشی براساس ساختار عاملی مشترک صفات پنجعاملی و بیمارگون شخصیت با واسطهگری سازوکارهای دفاعی، احساس گناه و تجارب تجزیهای»، نشان میدهد که او از همان ابتدا به یکی از حساسترین و پیچیدهترین حوزههای روانشناسی بالینی یعنی پیشگیری از خودکشی، ورود جدی کرده است؛ حوزهای که تا امروز نیز محور اصلی پژوهشهای او باقی مانده است.
سوابق تدریس دانشگاهی؛ انتقال دانش به نسل جدید روانشناسان
دکتر آفتاب فعالیت آموزشی خود را از دانشگاه پیام نور واحد شهریار آغاز کرد و در ادامه، در دانشگاه غیرانتفاعی گرمسار در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد به تدریس پرداخت.
این مسیر آموزشی همچنان ادامه دارد و او هماکنون بهعنوان مدرس دانشگاه آزاد اسلامی واحدهای شهر قدس و ملارد، در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد روانشناسی، دانش و تجربهی خود را به دانشجویان منتقل میکند.
تدریس برای دکتر آفتاب صرفاً انتقال یکطرفهی اطلاعات نیست؛ بلکه فرصتی است برای پرورش نسل جدیدی از پژوهشگران روانشناسی که با روشهای علمی معتبر آشنا باشند.
همین رویکرد را میتوان در فهرست بلندبالای دانشجویانی مشاهده کرد که پایاننامهها یا مقالات علمی خود را با راهنمایی یا همکاری او به سرانجام رساندهاند.
مدیریت مرکز مشاوره؛ از تئوری تا عمل بالینی
دکتر رویا آفتاب علاوه بر فعالیتهای آموزشی و پژوهشی، مسئولیت اجرایی و درمانی مرکز آرامش آوای رهایی را نیز بر عهده دارد. این نقش مدیریتی نشان میدهد که دانش نظری او در دنیای واقعی و در قالب خدمات مشاوره و رواندرمانی، به کمک مراجعان درآمده است.
این ترکیب میان دانش آکادمیک و تجربهی بالینی مستقیم، یکی از نقاط قوت اصلی رویکرد درمانی اوست؛ چراکه او یافتههای علمی و پژوهشی خود را مستقیماً در فرآیند درمان به کار میگیرد.
داوری مجلات علمی؛ نگهبان کیفیت پژوهشهای روانشناسی
یکی از نشانههای اعتبار علمی هر پژوهشگر، دعوت به داوری مقالات در مجلات معتبر است؛ فرآیندی که تنها به متخصصانی سپرده میشود که تسلط بالایی بر روششناسی پژوهش و مبانی نظری رشتهی خود دارند. دکتر آفتاب افتخار داوری مقالات علمی را برای نشریات متعددی بر عهده داشته است، از جمله:
مجله روانشناسی بالینی سمنان
مجله روانشناسی کاربردی دانشگاه شهید بهشتی
مجله پژوهشهای کاربردی روانشناختی دانشگاه تهران
مجله مطالعات روانشناسی ورزشی
مجله خانواده و بهداشت دانشگاه آزاد آستارا
مجله پژوهش سلامت
مجله سلامت و آموزش در اوان کودکی
حضور نام او در فهرست داوران این نشریات دانشگاهی معتبر، گواهی بر جایگاه علمی شناختهشدهی او در جامعهی روانشناسی کشور است.
برگزاری کارگاههای آموزشی؛ اشتراکگذاری دانش با جامعهی تخصصی
دکتر آفتاب همواره تلاش کرده دانش خود را فراتر از فضای کلاس درس و مقالات علمی، در قالب کارگاههای تخصصی نیز در اختیار علاقهمندان قرار دهد. از جمله کارگاههای برگزار شده توسط او میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
کارگاه «شخصیت و مکانیسمهای دفاعی» زیر نظر مؤسسه آموزش عالی ادیبان
کارگاه «اخلاق حرفهای» زیر نظر سازمان بهزیستی
کارگاه «نحوهی نگارش مقاله و پایاننامه» زیر نظر مؤسسهی آموزش عالی
این کارگاهها نشاندهندهی نگاه چندبُعدی او به آموزش است؛ نگاهی که هم به مبانی نظری روانشناسی شخصیت میپردازد، هم به اخلاق حرفهای در کار بالینی توجه دارد و هم مهارتهای پژوهشی و نگارش علمی را به دانشجویان و پژوهشگران جوانتر منتقل میکند.
پژوهشهای محوری؛ از خشونت خانگی تا اندیشهپردازی خودکشی
بخش قابلتوجهی از فعالیت علمی دکتر آفتاب حول چند محور اصلی شکل گرفته است که در ادامه به آنها اشاره میکنیم.
شخصیت مرزی و خشونت خانگی
پایاننامهی کارشناسی ارشد او با عنوان «نقش واسطهای راهبردهای تنظیم هیجانی ناسازگارانه در رابطه بین صفات شخصیت مرزی و خشونت زناشویی» و مقالات متعدد برگرفته از آن، از جمله بررسی تفاوتهای جنسیتی در این حوزه، نشاندهندهی تمرکز جدی او بر آسیبهای خانوادگی و روابط زناشویی است.
اندیشهپردازی خودکشی
شاید بتوان گفت مهمترین و حساسترین حوزهی پژوهشی دکتر آفتاب، بررسی عوامل پیشبینیکنندهی اندیشهپردازی خودکشی است. رسالهی دکتری او و چندین مقالهی علمی-پژوهشی منتشرشده در مجلات معتبر، به بررسی نقش صفات شخصیتی، سازوکارهای دفاعی، احساس گناه و تجارب تجزیهای در این پدیده پرداختهاند. این پژوهشها میتوانند در طراحی برنامههای پیشگیرانه و مداخلات درمانی مؤثر، نقشی کلیدی ایفا کنند.
اضطراب، تابآوری و شرایط بحرانی
دکتر آفتاب همچنین در دوران شیوع کووید-۱۹، پژوهشهایی دربارهی رابطهی خودشناسی انسجامی، تابآوری، عدم تحمل ابهام و اضطراب ناشی از بیماریهای واگیر انجام داد؛ پژوهشهایی که نشان میدهند او همواره به دنبال پاسخ به نیازهای روانشناختی روز جامعه بوده است.
اعتیاد به اینترنت، وسواس فکری و فرسودگی شغلی
طیف پژوهشهای او همچنین موضوعاتی چون اعتیاد به اینترنت، اجتناب تجربی، دشواری در تنظیم هیجان، نشانگان وسواس فکری-عملی، فرسودگی شغلی و رفتارهای پرخطر در نوجوانان را نیز در بر میگیرد؛ موضوعاتی که نشان از دغدغهی او نسبت به گروههای سنی و اجتماعی مختلف دارد.
مقالات علمی-پژوهشی منتخب
فهرست مقالات علمی-پژوهشی دکتر آفتاب در مجلات تخصصی داخلی و بینالمللی، طیف گستردهای از موضوعات را پوشش میدهد؛ از جمله:
نقش میانجیگر راهبردهای تنظیم هیجانی در رابطه بین شخصیت مرزی و خشونت زناشویی
تفاوتهای جنسیتی در مدل ساختاری شخصیت مرزی، راهبردهای تنظیم هیجانی و خشونت خانگی
مدل ساختاری روابط بین ویژگیهای شخصیت مرزی، دشواریهای بینفردی و اعتیاد به اینترنت
نقش میانجیگر دشواریهای بینفردی در رابطه بین اجتناب تجربی و آشفتگی روانشناختی
پیشبینی اندیشهپردازی خودکشی بر اساس صفات پنجعاملی شخصیت با واسطهگری سازوکارهای دفاعی
الگوی ساختاری پیشبینی اندیشهپردازی خودکشی براساس صفات پنجعاملی شخصیت با واسطهگری احساس گناه
ارتباط خودشناسی انسجامی و تابآوری با اضطراب ابتلا به کووید-۱۹
نقش واسطهای سازوکارهای دفاعی و احساس گناه در رابطه بین صفات شخصیت با تجارب تجزیهای
نقش واسطهای راهبردهای تنظیم شناختی هیجان و نگرانی در رابطه بین تابآوری و اضطراب ابتلا به کووید-۱۹
رابطه اجتناب تجربی و دشواری در تنظیم هیجان با اندیشهپردازی خودکشی
اثربخشی رفتار درمانی دیالکتیکی برخط بر دشواری تنظیم هیجان، احساس گناه و نشانگان تجزیهای در افراد افسرده
اثربخشی درمان پذیرش و تعهد بر خودکنترلگری، ولع خوردن و قدردانی از بدن در زنان دارای اضافهوزن
تبیین الگوی ساختاری اثر عوامل انگیزشی بر پیامدهای روانشناختی قرنطینهی خانگی کووید-۱۹
پیشبینی نشانگان اختلال وسواسی اجباری بر اساس آسیب کودکی با میانجیگری نشخوار فکری و سرکوب افکار
پژوهشی بینالمللی با عنوان پیشبینی فرسودگی شغلی بر اساس تعارض کار-خانواده با میانجیگری حمایت اجتماعی ادراکشده و سرمایهی روانشناختی، منتشرشده در نشریهی بینالمللی روانشناسی سازمانی ایران
این حجم از تولید علمی، هم از نظر کمّی و هم کیفی، جایگاه دکتر آفتاب را بهعنوان پژوهشگری فعال و پرکار در حوزهی روانشناسی بالینی و شخصیت تثبیت کرده است.
حضور در همایشها و کنفرانسهای علمی
فعالیت پژوهشی دکتر آفتاب تنها به مجلات علمی محدود نمیشود. او همچنین بهعنوان استاد راهنما یا همکار پژوهشی، در کنار دانشجویان خود، مقالات متعددی را در همایشهای ملی و بینالمللی ارائه کرده است؛ از جمله در همایش ملی و بینالمللی آسیبشناسی روانی و همایش بینالمللی علوم تربیتی، مشاوره روانشناسی و علوم اجتماعی.
موضوعاتی چون رفتارهای پرخطر نوجوانان، فرسودگی شغلی، وسواس فکری-عملی و تأثیر طبیعتدرمانی بر نشخوار ذهنی، از جمله محورهایی هستند که در این همایشها ارائه شدهاند.
طرحهای پژوهشی؛ مشارکت در پروژههای کلان علمی
دکتر آفتاب در طرح «کلاسهای مهارتهای اجتماعی خانواده» در سطح شهر تهران مشارکت داشته و همچنین بهعنوان همکار اصلی در طرح پژوهشی «تبیین الگوی ساختاری اثر عوامل انگیزشی بر پیامدهای روانشناختی قرنطینهی خانگی کووید-۱۹ با نقش واسطهای سبک زندگی در ورزشکاران»، با حمایت صندوق حمایت از پژوهشگران و فناوران کشور، ایفای نقش کرده است.
این طرحها نشان میدهند که فعالیت علمی او فراتر از پژوهشهای فردی، در قالب همکاریهای تیمی و ملی نیز جریان دارد.
ابزارها و مهارتهای تخصصی
پشتوانهی پژوهشهای دکتر آفتاب، تسلط او بر ابزارهای تخصصی تحلیل داده و مدیریت منابع علمی است. آشنایی و مهارت او در نرمافزارهایی مانند SPSS و AMOS برای تحلیلهای آماری و مدلیابی معادلات ساختاری، در کنار استفاده از Endnote برای مدیریت منابع علمی و Word برای نگارش تخصصی، زیرساخت لازم برای تولید مقالات علمی دقیق و معتبر را برای او فراهم کرده است.
چرا دکتر رویا آفتاب انتخابی مطمئن برای مشاوره و همکاری علمی است؟
اگر بخواهیم مسیر حرفهای دکتر آفتاب را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم: او روانشناسی است که هرگز مرز میان علم و عمل را قبول نکرده است. دانشی که در دانشگاه آموخته و در پژوهشهایش عمیقتر کرده، همان دانشی است که در اتاق مشاوره و در مرکز آرامش آوای رهایی به کار میگیرد.
حضور او بهعنوان داور مجلات علمی معتبر، مدرس دانشگاه، مدیر مرکز مشاوره و نویسندهی دهها مقالهی علمی-پژوهشی، تصویری کامل از یک متخصص چندوجهی ترسیم میکند؛ متخصصی که هم زبان علم را میفهمد و هم زبان انسانِ درگیر با رنج روانی را.
برای افرادی که به دنبال مشاورهای مبتنی بر شواهد علمی و پژوهشهای بهروز هستند، یا برای پژوهشگرانی که قصد همکاری علمی، مشاوره در نگارش مقاله یا پایاننامه دارند، سابقهی درخشان دکتر رویا آفتاب میتواند انتخابی مطمئن و مستند باشد.
سخن آخر
از شما عزیزانی که تا پایان این بیوگرافی با برنا اندیشان همراه بودید، صمیمانه سپاسگزاریم. امیدواریم این نوشتار توانسته باشد تصویری روشن، دقیق و الهامبخش از مسیر علمی و حرفهای دکتر رویا آفتاب، روانشناس، پژوهشگر و مدرس دانشگاه، در اختیار شما قرار دهد.
برنا اندیشان همچنان در تلاش است تا با معرفی چهرههای علمی و تخصصی، پلی میان دانش تخصصی و نیازهای واقعی مخاطبان خود بسازد. منتظر همراهی دوبارهی شما در مطالب بعدی هستیم.
آیا این محتوا برای شما مفید بود؟
با حمایت مالی خود به ما در تولید محتوای بهتر کمک کنید.
